ދޮން ހަސަނުގެ އަންހެނުންގެ ގޯތި މޮހޮނާއަށް ކުށްޏަށް ދިނީ 15 އަހަރަށެވެ. އެގޯތީގައި ބޭނުން މަސައްކަތެއް ކުރާށެވެ. މޮހޮނާގެ ތޫނު ވިސްނުމުން އެ ބިންކޮޅުގައި ހެދީ ގެސްޓް ހައުސް އެކެވެ. އެއަށް ފަހު އެގެސްޓް ހައުސްތަކުގެ ކޮޓަރިތައް ކުށްޔަށް ދޫކުރަންފެށި އެވެ.

މޮހޮނާގެ ނަސީބު ފިސާރި ރަނގަޅެވެ. 7 އަހަރު ނުވަނީސް ގެސްޓް ހައުސް ހެދުމަށް ނެގި ލޯނު އަނބުރާ ދައްކާ ޚަލާސް ކުރެވޭ ވަރުވި އެވެ. ބާކީ 8 އަހަރުގެ ފައިދާ މޮހޮނާއަށް ލިބިގެން ދިޔައީ އެވެ. 15 އަހަރުވުމުން މޮހޮނާގެ ގެސްޓް ހައުސްގެ މުއްދަތު ހަމަވި އެވެ. އެހިސާބުން ގޭގެ ވެރިފަރާތް ދޮން ހަސަނަށް ގޯތި ލިބުނީ އެވެ. އެގްރިމެންޓް އޮތް ގޮތުން ގޯއްޗާއި ގޯތީގައި ހުރި ހުރިހާ ތަނެއް ދޮން ހަސަނަށް މިލްކުވި އެވެ.

މިއަދު ދޮންހަސަނުގެ ގޯތީގެ އަގު ކުރަމާ ހިނގާށެވެ. އިހު އެއީ ހުސް ގޯއްޗެކެވެ. މިއަދު މިލިއަން ރުފިޔާގެ އިމާރާތެއް އެބަހުއްޓެވެ. އެއިމާރާތުގައި ޒަމާނީ ފެންވަރުގެ ފަރުނީޗަރ އެބަހުއްޓެވެ. ހިތްފަސޭހަ މާހައުލެއް ގާއިމް ވެފައި އެބައޮތެވެ. އެހެން ކަމުން އެ ގޯތީގެ އަގު މީގެ 15 އަހަރު ކުރިއާ އެއްފަދައެއް ނުވާނެ އެވެ. ދޮންހަސަނު ވިސްނާލުމަށް ފަހު ނިންމީ އިތުރު މީހަކަށް ނުވަތަ މޮހޮނާއަށް ނަމަވެސް, ގޯތި ކުއްޔަށް ދޭނަމަ ގޯތީގެ ‘އަގު’ން ކުއްޔަށް ދޭށެވެ.

ދޮން ހަސަނެކޭ އެއްގޮތަށް ދިވެހިންވެސް މިއަދު މިވަނީ ވިސްނަން ޖެހިފައެވެ. ދިވެހި ދައުލަތުގެ މިލްކިއްޔާތުގައި ހުރި ރަށްތަކެއް ރިސޯޓްގެ ގޮތުގައި ތަރައްގީ ކުރުމަށް ކުށްޔަށް ދިނުމަށްފަހު މުއްދަތު ހަމަވާތީ އެވެ. އެރިސޯޓްތަކުން އެންމެ ރަނގަޅު މަންފާއެއް ހޯދޭނެ ގޮތެއް ވިސްނޭތޯ އެވެ. ސަރުކާރުގެ ބަޖެޓަށް ލުޔެއް ލިބޭނެ މަގެއް ފެނޭތޯ އެވެ.

ގަބޫލު ކުރަންޖެހޭ ހަގީގަތަކީ ރިސޯޓެއް ތަރައްގީކޮށް, ފައިދާ ހޯދަން ކަނޑައެޅިފައިވާ މުއްދަތު ހަމަވުމުން ދެން އިތުރަށް އެފަރާތަށް އެރިސޯޓް ކުއްޔަށް ދޭންވާނީ ވަރަށް ވިސްނާފައި ކަމެވެ. އިހު ކުއްޔަށް ދިން އަގަށްވުރެ ބޮޑު ކުއްޔަކަށް އެ ރިސޯޓް ކުއްޔަށް ދިނަސް އެއީ އަގެއްކަމަށް ގަބޫލެއް ނުކުރެވޭނެ އެވެ. ސަބަބަކީ މިއަދު އެރިސޯޓްތައް ތަރައްގީ ކުރެވިފައިވާތީ އެވެ. އެރިސޯޓްތައް ހެދުމަށް އެއްވެސް ޚަރަދެއް އިތުރަށް ނުދާނެތީ އެވެ. އެތަނުގެ ގުދުރަތީ މާހައުލާއި ވެށީގެ އަގު އަދާކުރެވެން ނޯންނާނެތީ އެވެ. އެހެން ކަމުން ރިސޯޓެއް ތަރައްގީ ކުރުމަށްފަހު އޭގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުން ދެން އިތުރަށް އެރަށް ކުއްޔަށް ދޭންވާނީ އަލުން އެރަށް ބީލަމަށް ލުމަށްފަހު އެވެ. ބީލަމަށް ލައިގެން އެރަށް ކާމިޔާބު ކުރާމީހަކު ކާމިޔާބު ކުރަންވީ އެވެ. ހަނދާން ކުރަންވީ ހުސް ގޯންޏަކާއި ފުށް ބަސްތާއަކާ ތަފާތުވާނެ ކަމެވެ.

ރިސޯޓްތަކުގެ މުއްދަތު އިތުރު ކުރުމަކީ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އިތުރު ކޮށްދެން ޖެހޭނީ ރިސޯޓް އަގުކުރުމަށްފަހު, އެއަގު ދެއްކުމުން ނެވެ. ރިސޯޓް ކުއްޔަށް ހިފުމުން ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ އެއީ އަދި އެހެން އެއްޗެކެވެ.

ތަރައްގީ ކުރެވިފައިވާ ރިސޯޓްތައް ކުއްޔަށްދޭއިރު ވިސްނަންވީ އެހެން ކަމެއްވެސް އެބައޮތެވެ. ކުއްޔަށް ދޭއިރު އާ ފަރާތްތަކަށް އިސްކަން ދިނުމެވެ. މާނައަކީ ރިސޯޓްތައް މިހާރު ހިންގާ ފަރާތްތަކުގެ ބަދަލުގައި އެހެން ފަރާތްތަކަށް އެރިސޯޓްތައް ކުއްޔަށް ދިނުމެވެ. ސަބަބަކީ އަލަށް ރިސޯޓެއް ހަދަން ދިނުމާއި ހަދާފައި އޮތް ރިސޯޓެއް ކުއްޔަށް ދިނުމާ ތަފާތުވާނެ ތީއެވެ. ދަސްކުރާ މީހެއްގެ އަތަށް ބޯކިބާއެއް އެޅުމަށް ސާމާނު ދިނުމާއި, އޭގެ ފުއްގަނޑު ހަދާފައި ފިހަން ދިނުމާ އެއީ ތަފާތު ދެކަމެވެ. ނަމަވެސް އާޚިރު ނަތީޖާއަކީ އެކައްޗެކެވެ. ގަބޫލު ކުރަންޖެހެނީ މިއީ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން އާ މަހުޖަނުން ތަކެއް އުފަން ކުރުވުމަށް ދިވެހި ރަންބިސް އަޅާ ކުކުޅުން ވައްޓާލާ ބިހަށްވުރެ އަގު ބޮޑު ބިހެއް ކަމެވެ.

މުއްދަތު ހަމަވެގެން ‘ ޖަވާހިރެއް’ގެ ގޮތުގައި ދިވެހި ދައުލަތުގެ މިލްކަކަށް ވާން ތައްޔާރަށް އޮތް ރިސޯޓްތަކަށް ދެން ހަދާނެ ގޮތެއް އަދި ނޭނގެ އެވެ. ރާއްޖޭގައި އެތައް ސަތޭކަ ފަޅު ރަށް އޮތަސް, އެރަށްތައް ކުއްޔަށް ދެވިދާނެ ކަމަށް ހީކޮށް, އިހު ރިސޯޓްތައް ތަރައްގީކުރި ފަރާތްތަކަށް އެކުލީގެ މުއްދަތު އިތުރު ކުރުމަކީ ‘ބޯ ގޯސް’ ޚިޔާލެކެވެ. ބޯގޯސް ވަނީ އެއީ ތަރައްގީ ކުރެވިފައިވާ ރަށްރަށަށް ވާއިރު އެރިސޯޓްތައް ‘އަގު’ ނުކޮށް, ހަމައެކަނި ކުލި ބޮޑުކުރުމަށް ވިސްނާތީ އެވެ. ދޮން ހަސަނު ވިސްނި ގޮތަށް ހުރިހާ އެންމެންވެސް ވިސްނާނަމަ ހާދަހާވާ ރަނގަޅެވެ.