ޕާޓީތަކުގެ ދަފްތަރުތައް އާއްމުކުރީމާ އެންމެފުރަތަމަވެސް ބަލާލީ ޕާޓީއެއްގައި ނަން އޮތްތޯއެވެ. އަދާލަތު ޕާޓީގައި ނަން އޮތީމާ ހައިރާންވިއެވެ. މިހާތަނަށް ޕާޓީއެއްގެ ފޯމެއްގައި ސޮއިކޮށްފައި ނޯންނަނެތީއެވެ.

އޮފީސް މީހުންގާތު މިވާހަކަދެއްކީމާ އެމީހުންގެ އެދުމަށް އައީޑީކާޑު ނަންބަރު ޖަހައިގެން ޗެކުކޮށްލީމެވެ. ޝަނޫނުގެ ނަން ”ދިވެހިރައްޔިތުންގެ ފަޤީރުކަން ނައްތާލާ ޕާޓީގެ“ ލިސްޓުގައި އޮތްއިރު, ޒަކަރިއްޔާގެ ނަން އިސްލާމިކް ޑިމޮކްރެޓިކް ޕާޓީގެ ލިސްޓުގައި އޮތެވެ. އޮފީހުގެ އެޑްމިންގައި އުޅޭ ދެކުދިންގެ ތެރެއިން އެކަކު ޕީޕަލްސް ޕަޓީގައި އަނެކަކު އެމްޑީޕީގައެވެ.

އެކަމަކު މިއިން އެއްވެސް މީހަކީވެސް ޕާޓީއަކަށް ސޮއިކުރި މީހެއް ނޫނެވެ. އަދި ޕާޓީއަކަށް ވަންނަން ހިޔާލުވެސް ކުރި މީހުންނެއް ނޫނެވެ.

އިތުރަށް ބަލާ ހޯދުމުގެ ގޮތުން ބައްޕަގެ އައިޑީކާޑު ނަންބަރު ޖެހީމެވެ. އައިޑީޕީގެ ލިސްޓުގައި އޮތެވެ. އަހަރެންގެ ކައިރީ އަހާފައި ނޫނީ އެފަދަ އެއްވެސްކަމެއް ނުކުރާނެއެވެ. ހަމަގައިމުވެސް ޕާޓީއަކަށް ސޮއިކުރާ ވާހަކަ ނުވެސް ދައްކައެވެ.

ދައްތަގެ ނަންވެސް ޗެކުކުރީމެވެ. އޭނާވެސް ޕާޓީއަކަށް ސޮއިނުކުރިއަސް އައިޑީޕީގެ މީހެއްގެ ގޮތުގައި އޮތެވެ.

ބޭބެއަށް ވީ އެހެންގޮތެކެވެ. މިހާރުވެސް އޭނާއަކީ ޕާޓީއެއްގެ ގޮތްޕެއްގެވެސް އިސްމީހެކެވެ. އެކަމަކު ނަން އޮތީ އެޕާޓީގެ ލިސްޓަކު ނޫނެވެ. ޕީޕަލްސް އެލަޔަންސްގައެވެ.

ކޮއްކޮއެއްގެ އައިޑީކާޑު ހޯދައިގެން އޭނަގެ ނަންވެސް ޗެކުކުރީމެވެ. ޑީއާރުޕީގެ ލިސްޓުގައި ނަން އޮތެވެ. އެކަމަކު އޭނަވެސް އުޅެނީ އެހެން ޕާޓީއެއްގައެވެ.

މިގޮތަށްގޮސް އެދުވަހު ހަތަރުދަމު ކުރީ އެމަސައްކަތެވެ. އިތުރު ނޫސްވެރިންނާ, ގާތްތިމާގެ މީހުންނާއި ރައްޓެހިންގެ އައިޑީކާޑު ނަންބަރ ހޯދައިގެން ޕާޓީގައި ނަން އޮތްތޯ ޗެކު ކުރުމެވެ. މިގޮތުން ބެލުނު ގިނަ ނަންތަކަށް ބަލައިރު ގާތްގަނޑަކަށް 95 އިންސައްތަ މީހުންނަކީ ޕާޓީއަށް ސޮއިނުކުރިނަމަވެސް ޕާޓީތަކުގައި ހިމެނޭ މީހުންނެވެ. ސޮއިކޮށްފައިވާ ޕާޓީގައި ނަން އޮތީ އެއްޕަސެންޓް މީހުންނެވެ. އަނެއް ހަތަރު ޕަސެންޓް މީހުންނަކީ ސޮއިކުރި ޕާޓީނޫން ޕާޓީގައި ނަން އޮތް މީހުންނެވެ.

މިވީ ކިހިނެތް ހެއްޔެވެ؟ އަދިވެސް ރާއްޖެގައި ޕާޓީތަކަށް ނުވަންނަ އެތައް ބަޔަކު އެބަތިއްބެވެ. ޕާޓީއަކަށް ވަނުމަށް އެދޭ ފޯމުގައި އެމީހުންނަށް އެނގިގެން ސޮއި ނުކުރާތީ ޕާޓީގެ މެންބަރެއް ނޫންކަމުގައި ދެކިގެން އެތައް ބަޔަކު އެބަތިއްބެވެ. އެކަމަކު އެމީހުންނަކީވެސް ޕާޓީތަކުގެ މީހުންނެވެ. އެމީހުންގެ ނަން ހިމެނިގެން ޕާޓީތަކަށް ސަރުކާރުން ވަނީ ފައިސާވެސް ދޫކޮށްފައެވެ.

ޕާޓީއަށް ނުވަދެ ތިއްބާ ޕާޓީގެ ދަފްތަރުގައި ޖެހުނު މީހުން ތިބިއިރު ސޮއިކުރި ޕާޓީ ނޫން އެހެން ޕާޓީތަކުގައި ނަން އޮތިކީވެސް މަދުބައެއް ނޫނެވެ.

އަދާލަތުޕާޓީގެ ރައީސް އައްޝައިޚް ހުސައިން ރަޝީދު އަހުމަދު ވިދާޅުވީ ވަރަށްގިނަ އަދަދެއްގެ މީހުން އެޕާޓީއަށް ގުޅާ ކަމަށާއި ނަމަވެސް އެންމެ މީހަކު ފިޔަވާ އެޕާޓީއަށް ސޮއިނުކުރަނީސް ޕާޓީގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި އޮވެގެން އިއްޔެގެ ނިޔަލަށް ގުޅާފައި ނުވާކަމަށެވެ.

ހުސައިން ރަޝީދު ވިދާޅުވީ އެންމެގިނައިން ގުޅަނީ އެޕާޓީއަށް ސޮއިކޮށްފައިވާ އެޕާޓީގެ މެންބަރުންގެނަންތައް އެޕާޓީގައި ނެތި އެހެންޕާޓީތަކުގެ ލިސްޓުތަކުގައި އޮވެގެން ކަމަށެވެ.

”އެންމެ މީހަކު ގުޅީ ސޮއި ނުކުރާ މީހަކު އަދާލަތު ޕާޓީގައި އޮވެގެން. އެކަމަކު ވަރަށްގިނަ ފޯނުކޯލުތައް އެބައާދޭ މިޕާޓީގެ މެންބަރުންގެ ނަންތައް މިޕާޓީ ނޫން ޕާޓީތަކުގެ ލިސްޓުތަކުގައި އޮވެގެން.“ ހުސައިން ރަޝީދު ވިދާޅުވިއެވެ.

މިއީ ކިހިނެތްވީ ކަމެއްތޯ ދެންނެވުމުން ހުސައިންރަޝީދު ވިދާޅުވީ މިއީ ނިމިގެންދިޔަ ސަރުކާރުން ކުރުވި ކަމެއް ކަމަށެވެ.

”ބޭނުންވާ ޕާޓީތައް ރަޖިސްޓްރީ ކުރުވުމަށްޓަކައި ފަހުން އެޔެއް މިއެއް ނުބަލާ. އަނެއްކާ އަޑުތައް އެބައިވޭ. ބަޔަކުލައްވާ ޕާޓީތަކުގައި ނުހިމެނޭ މީހުންގެ ނަންތައް ހޯދައިގެން ޕާޓީތަކުގައި ނަން ޖަހައިގެން ރަޖިސްޓްރީ ކުރި ވާހަކައެއް“ ހުސައިން ރަޝީދު ވިދާޅުވިއެވެ.

އެހެންޕާޓީއަކުން ކޮމެންޓެއް ލިބޭނޭގޮތް ނުވިއިރު, އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަންގެ ރައީސް މުހައްމަދު އިބްރާހީމް ވިދާޅުވީ ވަރަށްގިނަ މީހުން ޝަކުވާ ހުށަހަޅަމުން ގެންދާ ކަމަށެވެ.

”ފޯނުކޮށްފަވެސް. ސިޓީ ފޮނުވައިގެންވެސް އަދި އިލެކްޝަންސް އޮފީހަށް ވަޑައިގެންވެސް ވަރަށްގިނަމީހުން ޝަކުވާތައް އެބަހުށަހަޅާ“ މުހައްމަދު އިބްރާހީމް ވިދާޅުވިއެވެ.

މުހައްމަދު އިބްރާހީމް ވިދާޅުވީ އެންމެގިނައިން ޝަކުވާ ހުށަހަޅަނީ ޕާޓީއަށް ސޮއިނުކުރަނީސް ޕާޓީތަކުގެ ލިސްޓުގައި ނަން އޮވެގެންނެވެ. އަދި ސޮއިކުރި ޕާޓީ ނޫން ޕާޓީތަކުގައި ނަން އޮވެގެންވެސް ގިނަ އަދަދެއްގެ މީހުން މައްސަލަ ހުށަހަޅަމުން ގެންދާކަމަށެވެ.

މުހައްމަދު އިބްރާހީމް ވިދާޅުވީ އެންމެބޮޑު މައްސަލައެއް ކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވެނީ ސިޔާސީ ޕާޓީގެ ޤަވައިދު އޮތްގޮތުން ކަމަށެވެ.

”ޤަވާއިދު އޮތްގޮތުން ޕާޓީ ރަޖިސްޓްރީ ކުރުމަށްފަހު ދެން ޗެކުކުރެވޭނެ މާބޮޑު ގޮތެއް ނޯވޭ. އެހެޔޮ މީހަކު ކެނޑުނަސް އަނެއްކާ އިތުރަށް ވަނަސް“ މުހައްމަދު އިބްރާހީމް ވިދާޅުވިއެވެ.

ސިޔާސީޕާޓީގެ ޤަވައިދުގެ 7 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނެފައިވަނީ ޕާޓީ ރަޖިސްޓްރީ ކުރުމަށްޓަކައި 3000 މީހުންގެ ސޮއި ހުށަހަޅާއިރު އެމީހުންގެ ނަމާއި, އެޑްރެހާއި, އައިޑީކާޑު ނަންބަރާއި, އުމުރާއި, ސޮއިކުރި ތާރީޚް އެނގެން އޮންނަވާނެ ކަމަށެވެ.

ޕާޓީއެއް އުފެއްދުމަށް ހުށަހަޅާ ތަކެތީގެ ތެރޭގައި ޕާޓީގައި ހިމެނޭ މީހުންގެ އައިޑީކާޑު ނުވަތަ ފޮޓޯޖެހި ލިޔުމެއް އެއްޗެއް ހުށަހަޅަން ޖެހޭނެކަމަކަށް ނެތެވެ.

އަދި ޕާޓީއެއް އުފެއްދުމަށްފަހު އެޕާޓީގެ މެންބަރުންގެ އަދަދު 3000 މީހުންނަށްވުރެ މަދުވިއަސް އުވާލެވޭނެ ކަމަކަށްވެސް ސިޔާސީޕާޓީގެ ޤަވާއިދަކު ނެތެވެ.

މިހާހިސާބުން އުފެދޭ އެހެން ބިރުވެރިކަމެއްވެސް އެބައޮތެވެ. ޕާޓީތަކަށް ފައިސާ ދެނީ 50 ޕަސެންޓް ދިނުމަށްފަހު ދެން އެޕާޓީގައި މެންބަރުންތިބި ނިސްބަތަކަށް ބަލައިގެންނެވެ. މީހުންގެ ރުހުމާ ނުލައި ނުވަތަ އޭނާ ކުރި ސޮއެއްނެތި ހުށަހަޅާ ފޯމުގެ ސަބަބުން އޭނާ ދަފްތަރުކުރެވޭ ޕާޓީއަށް ދެވޭ ފައިސާއަކީ އެމީހުންނަށް ހައްޤު އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟

އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަންގެ ރައީސް މުހައްމަދު އިބްރާހީމް ވިދާޅުވީ މީހުންގެ ރުހުންނެތި ނުވަތަ އެމީހުންގެ ނަމުގައި އެހެންބަޔަކު ސޮއިކޮށްގެން ހުށަހަޅާފައިވާ ނަންތައް ޗެކްކޮށް އެފަދަ ފުލުހުންނަށް ހުށަހަޅާ ތަހުގީގް ކުރައްވާނެ ކަމަށެވެ. އަދި ޕްރޮސެކިއުޓަރޖެނެރަލް މެދުވެރިކުރައްވާ ދައުވާވެސް ކުރައްވާނެ ކަމަށެވެ.

”އަޅާ ނުލައި ދޫކޮށްލެވޭވަރު ކަމެއްނޫން އެއީކީ. އެތައްބައެއްގެ ހައްޤަށް އެއަރައިގަނެވެނީ. ފުލުހުންނަށްވެސް ހުށަހަޅާނަން. ދައުވާވެސް ކުރާނަން“ މުހައްމަދު އިބްރާހީމް ވިދާޅުވިއެވެ.

އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުންވަނީ އިންޓަރނެޓްގައި ޕާޓީތަކުގެ ލިސްޓް ޝާއިއުކޮށް އެލިސްޓްތަކުގައި މައްސަލައެއް އުޅޭނަމަ އަންނަ މަހުގެ 15ގެ ކުރިން އެއޮފީހަށް އެނގުމަށް އިއުލާން ކުރައްވާފައެވެ. ނަމަވެސް ހުރިހާ ރަށަކީ އިންޓަރނެޓް ލިބޭ ހިސާބެއް ނޫނެވެ. އަދި އެންމެންކީ އިންޓަރނެޓް ބެނުންކުރާވެސް ބައެއް ނޫނެވެ. އެހެންކަމަށްވަނަމަ މައްސަލަތައް އަންނާނީ ކިހާވަރަކަށް ކަމާމެދު ސުވާލު އުފެދެއެވެ.

މުހައްމަދު އިބްރާހީމް ވިދާޅުވީ ޑިސެމްބަރ 15 އޮތަސް އަބަދުވެސް ބަލާ ޗެކްކުރުމަށްފަހު މައްސަލަ ހުށަހެޅޭނެ ކަމަށެވެ. އަދި ގިނަބަޔަކަށް އެނގޭނެ ގޮތެއް ހައްދަވާނެ ކަމަށައި އެކަމާމެދު މަޝްވަރާކޮށް ވިސްނަވަމުން ގެންދަވާ ކަމަށެވެ.

ކޮންމެއަކަސް ސިޔާސީޕާޓީގެ ދަފްތަރުގެ ކަންތައްތައް އޮތީކީ އެންމެ ރަނގަޅަކަށް ނުނެވެ. މައްސަލަ ހައްލުކޮށް ނިމޭއިރު އޮންނާނީ ކިތައް ޕާޓީކަމެއް އަދި ޕާޓީތަކުގައި ތިބީ ސޮއިކުރި ކިތައް މީހުންކަމެއް ނޫންނަމަ ސޮއިނުކޮށްޕާޓީގައި ތިބި ކިތައް މިހުންކަމެއް ނޭނގެއެވެ. އެނގޭ ކަމަކީ ނުހައްގުން އެތައް ފައިސާއެއް މިހާތަނަށް ޕާޓީތަކުން ނަގާފައިވާ ކަމެވެ.